Nepnieuws

Hoe herken je nepnieuws? 9 tips

kijk uit voor nepnieuwsWaarom bestaat nepnieuws?

Qua vorm zit er bijna geen verschil tussen een normaal nieuwsbericht en een nepbericht. Beide hebben een titel, een inleiding, een hoofdtekst en meestal ook een datum-vermelding. Het verschil zit in de inhoud. Het doel van nepnieuws is beïnvloeden, satire of geld verdienen. Bedrijven verdienen geld met nepnieuws door het tonen van advertenties op hun website. Hoe meer mensen op een artikel klikken, hoe hoger de inkomsten door de weergave van advertenties.

Arnoud Engelfriet en Radar geven ons het volgende mee.

Wat doen internetbedrijven tegen nepnieuws?

Websites als Facebook en Google doen verwoede pogingen om nepnieuws te weren. Naast het verbeteren van de algoritmes, experimenteert Facebook met professionals die feiten controleren. Ook wil het medium mediabedrijven een prominentere plek geven. Google verwijdert advertenties op nepnieuwssites, zodat die geen geld verdienen als bezoekers op de site komen.

Juridisch valt waarschijnlijk niets te doen aan nepnieuws. ICT-jurist Arnoud Engelfriet meldt dat dit komt door de vrijheid van meningsuiting.

Hoe herken je nepnieuws?

De Universiteit van Pennsylvania is het project Factcheck.org gestart om misleiding in de media te voorkomen. De onderzoekers controleren zelf uitspraken van politici, maar hebben ook tips gegeven waarmee je zelf nepnieuws kan herkennen. Deze adviezen hebben we aangevuld met tips van Facebook.

  1. Kijk verder dan de titel
    Titels bij nepnieuws bevatten vaak hoofdletters (‘schreeuwerig’) en zijn zo sensationeel mogelijk verwoord om ervoor te zorgen dat je klikt. Dit fenomeen staat ook wel bekend als clickbait. Als je verder leest, kun je meestal al snel concluderen dat het een onzinbericht is.
  2. URL onbekend of afwijkend?
    De url is wat bovenin je browser in de adresbalk staat. Je kunt deze al zien vóórdat je op de link klikt door er met je cursor (het muispijltje) op te gaan staan. Je ziet het adres dan link onderin je browservenster verschijnen. Als deze url totaal onbekend is, of als die juist líjkt op die van een gerenommeerde nieuwsbron, maar een klein beetje afwijkt, dan kan dat een voorteken zijn van nepnieuws.
  3. Welke bron is gebruikt?
    Nepberichten maken vaak gebruik van fictieve bronnen, waarbij de naam plausibel klinkt. Een simpele zoekopdracht op Google geeft dan meestal duidelijkheid. Soms wordt naar echte bronnen verwezen, maar is deze informatie niet terug te vinden op de genoemde website. Kun je de bron wel online vinden, maar is dit een organisatie of persoon waarvan je nog nooit gehoord hebt, kijk dan in de sectie ‘Over’ / ‘Info’ / ‘About’ of daar een plausibel verhaal staat. Bedenk ook welk belang -commercieel, politiek of in een ander opzicht- de bron zou kunnen hebben bij het verkondigen van het bericht.
  4. Oud bericht?
    Controleer de datum in het bericht. Het nieuws kan ook oud of achterhaald zijn.
  5. Check de auteur?
    Controleer de auteur. Als dezelfde auteur bij elk bericht op de website staat, kan dit een indicatie zijn dat je met nepnieuws hebt te maken. Om hier zeker van te zijn, is het slim om de auteur te googelen om te achterhalen of het om een fictief persoon gaat.
  6. Bekijk andere content op de website
    Neem een kijkje op de site, waar wordt verder over geschreven? Het is gek als een site die normaal alleen nieuws plaatst over entertainment, ineens volop aandacht besteedt aan een politiek onderwerp. Ook kan het voorkomen dat hetzelfde nieuwsbericht meerdere keren op de site staat.
  7. Kan het nieuws een grap zijn?
    Ga na of de website waarop je het bericht leest, bekend staat om satire of grappig bedoeld nepnieuws. De toon of details van het bericht kunnen erop wijzen dat het een grap is. Zie ook tip 8.
  8. Bekijk de disclaimer
    Bekijk de disclaimer of over-pagina van een website. Satirische websites tonen op die pagina’s meestal hun ware gezicht.
  9. Breed in het nieuws?
    Raadpleeg experts. Een journalistieke wijsheid is: één bron is geen bron. Hoe meer bronnen die je vertrouwt hetzelfde bericht publiceren, des te groter de kans dat het klopt. Staat het nieuwtje enkel op een paar websites waar je nog nooit eerder van gehoord hebt, wees dan op je hoede.